SƠ CỨU MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP NỘI KHOA THƯỜNG GẶP TẠI CỘNG ĐỒNG
ThS.BS. Phạm Đình Quyết
Trong cuộc sống hằng ngày, nhiều tình huống cấp cứu nội khoa có thể xảy ra bất ngờ. Việc nhận biết sớm và xử trí đúng cách ban đầu có thể giúp cứu sống người bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Dưới đây là hướng dẫn tóm tắt cách nhận biết và sơ cứu một số tình huống thường gặp:
1️⃣ Cơn tăng huyết áp
Nhận biết:
-
Huyết áp ≥ 180/120 mmHg
-
Đau đầu dữ dội, chóng mặt, nhìn mờ
-
Đau ngực, khó thở
-
Chảy máu mũi
Xử trí ban đầu:
-
Cho người bệnh nghỉ ngơi, trấn an
-
Uống thuốc hạ áp theo đơn đã được kê
-
Theo dõi dấu hiệu tổn thương cơ quan đích
-
Nghi ngờ biến chứng → Gọi cấp cứu 115 ngay
2️⃣ Đột quỵ não cấp
Nhận diện nhanh theo FAST:
-
F (Face): Méo mặt
-
A (Arm): Yếu tay/chân
-
S (Speech): Nói khó, nói ngọng
-
T (Time): Gọi cấp cứu ngay
Nguyên tắc xử trí:
-
Gọi 115 ngay lập tức
-
Không tự ý cho uống thuốc
-
Ghi nhớ chính xác thời điểm khởi phát
-
Di chuyển nhẹ nhàng, tránh kích thích
⏱ “Thời gian là não” – Càng đến viện sớm, cơ hội hồi phục càng cao.
3️⃣ Đau ngực nguy hiểm
Cần nghĩ đến các nguyên nhân nguy hiểm như:
-
Nhồi máu cơ tim
-
Thuyên tắc phổi
-
Tràn khí màng phổi
Dấu hiệu cảnh báo:
-
Đau ngực kéo dài > 5–10 phút
-
Khó thở, vã mồ hôi
-
Choáng, tụt huyết áp
Xử trí:
-
Gọi cấp cứu ngay
-
Không chích máu, không vắt chanh
-
Chuẩn bị tinh thần xử trí ngưng tim nếu xảy ra
4️⃣ Cơn hen phế quản cấp
Dấu hiệu:
-
Khò khè, khó thở
-
Tức ngực, ho nhiều
Dấu hiệu nặng:
-
Không nói được trọn câu
-
Co kéo cơ hô hấp
-
Tím môi
Xử trí tại nhà:
-
Xịt thuốc giãn phế quản (salbutamol)
-
Khí dung nếu có
-
Không cải thiện sau 3 lần → đi cấp cứu
5️⃣ Đợt cấp COPD
3 dấu hiệu quan trọng:
-
Khó thở tăng
-
Ho tăng
-
Đàm đổi màu (vàng/xanh)
Dấu hiệu suy hô hấp:
-
Thở nhanh > 30 lần/phút
-
SpO₂ < 90%
-
Lơ mơ
Xử trí:
-
Dùng thuốc giãn phế quản theo toa
-
Corticoid
-
Thở oxy liều thấp
-
Không cải thiện → nhập viện
6️⃣ Co giật (Động kinh)
Nhận biết:
-
Mất ý thức
-
Co cứng → giật tay chân
-
Có thể sùi bọt mép
Sơ cứu đúng cách:
-
Đặt nằm nghiêng an toàn
-
Lót mềm dưới đầu
-
Không nhét vật vào miệng
-
Cơn > 5 phút hoặc tái diễn → gọi cấp cứu
7️⃣ Các vấn đề liên quan đến nhiệt
Thường gặp:
-
Say nắng – sốc nhiệt
-
Kiệt sức do nóng
-
Hạ thân nhiệt do lạnh
Nguyên tắc chung:
-
Đưa người bệnh ra khỏi môi trường bất lợi
-
Làm mát hoặc làm ấm phù hợp
-
Bù nước nếu còn tỉnh
-
Có dấu hiệu rối loạn ý thức → gọi cấp cứu
KẾT LUẬN
Nhận biết sớm – Xử trí đúng – Gọi cấp cứu kịp thời là 3 nguyên tắc quan trọng trong sơ cứu các tình huống nội khoa tại cộng đồng.
Trang bị kiến thức hôm nay có thể giúp cứu sống một người vào ngày mai.
