Pháo hoa là biểu tượng của niềm vui trong các dịp lễ, Tết, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây chấn thương mắt nghiêm trọng nếu sử dụng hoặc đứng quá gần. Nhiều trường hợp có thể dẫn đến giảm thị lực vĩnh viễn hoặc mù lòa nếu không được sơ cứu và điều trị kịp thời.

Việc trang bị kiến thức sơ cứu chấn thương mắt do pháo hoa là vô cùng cần thiết cho mỗi gia đình và cộng đồng.

1. Nguyên nhân gây chấn thương mắt do pháo hoa

Chấn thương mắt thường xảy ra do:

• Mảnh pháo, tia lửa bắn trực tiếp vào mắt

• Áp lực nổ mạnh làm tổn thương nhãn cầu

• Hóa chất, khói pháo gây bỏng giác mạc

• Người đứng xem ở khoảng cách quá gần

• Trẻ em nghịch pháo không có sự giám sát của người lớn

Đối tượng nguy cơ cao: trẻ em, thanh thiếu niên và người đứng xem pháo hoa.

2. Các dạng chấn thương mắt thường gặp

🔹 Tổn thương nhẹ

• Đỏ mắt, chảy nước mắt

• Cộm, đau rát

• Nhìn mờ tạm thời

🔹 Tổn thương nặng

• Trầy xước giác mạc

• Bỏng mắt do nhiệt hoặc hóa chất

• Dị vật cắm vào mắt

• Chảy máu trong mắt

• Vỡ nhãn cầu

⚠️ Những trường hợp này có thể để lại di chứng nặng nề nếu xử trí sai hoặc chậm trễ.

3. Dấu hiệu cảnh báo chấn thương mắt nghiêm trọng

Cần đặc biệt lưu ý khi nạn nhân có:

• Đau mắt dữ dội

• Giảm hoặc mất thị lực

• Chảy máu trong hoặc quanh mắt

• Không mở được mắt

• Dị vật còn găm trong mắt

• Mí mắt sưng nề, biến dạng

→ Đây là tình trạng cấp cứu, phải đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.

4. Cách sơ cứu chấn thương mắt do pháo hoa

✅ Việc cần làm ngay

1. Giữ nạn nhân bình tĩnh

   • Không để dụi hay chà mắt

   • Hạn chế cử động đầu và mắt

2. Che chắn và bảo vệ mắt bị thương

   • Dùng gạc sạch hoặc khăn sạch che nhẹ mắt

   • Nếu có dị vật lớn găm vào mắt: không rút ra, cố định dị vật và che cả hai mắt

3. Nếu có bụi, khói hoặc hóa chất bắn vào mắt

   • Rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý

   • Rửa nhẹ nhàng liên tục trong 10–15 phút

   • Mở rộng mi mắt khi rửa nếu có thể

4. Đưa nạn nhân đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt

   • Ưu tiên đi cấp cứu ngay khi có đau nhiều, chảy máu hoặc nhìn mờ

❌ Những điều tuyệt đối không làm

• Không dụi mắt

• Không tự ý nhỏ thuốc mắt (đặc biệt là thuốc có corticoid)

• Không dùng bông gòn khô lau trực tiếp lên mắt

• Không cố lấy dị vật ra khỏi mắt

• Không băng ép chặt lên mắt bị thương

Những hành động sai có thể làm tổn thương nặng thêm và tăng nguy cơ mù lòa.

5. Phòng ngừa chấn thương mắt do pháo hoa

🎆 Để bảo vệ đôi mắt:

• Giữ khoảng cách an toàn khi xem pháo hoa

• Không cho trẻ em tự ý đốt pháo

• Đeo kính bảo hộ nếu phải tiếp xúc gần

• Không nhặt pháo chưa nổ

• Tuân thủ quy định an toàn khi sử dụng pháo hoa

6. Khi nào cần đi cấp cứu ngay?

🚑 Đưa nạn nhân đến bệnh viện ngay nếu có:

• Đau mắt dữ dội

• Mắt chảy máu

• Nhìn mờ hoặc không nhìn thấy

• Dị vật găm vào mắt

• Bỏng mắt

• Nạn nhân là trẻ em

KẾT LUẬN

Chấn thương mắt do pháo hoa là tai nạn hoàn toàn có thể phòng tránh nhưng hậu quả có thể rất nghiêm trọng. Việc sơ cứu đúng cách và đưa nạn nhân đi khám kịp thời là yếu tố quyết định trong việc bảo tồn thị lực.

Mỗi người hãy chủ động trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trong các dịp lễ hội có sử dụng pháo hoa.

Huấn luyện sơ cấp cứu cộng đồng (EFAST)