Say nắng (sốc nhiệt) là tình trạng thân nhiệt tăng cao do cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nắng nóng, đặc biệt khi làm việc ngoài trời, di chuyển đường dài hoặc tham gia hoạt động thể thao. Đây là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể gây tổn thương não và tử vong nếu không xử trí kịp thời.

1. Say nắng là gì?

Say nắng xảy ra khi:

• Cơ thể không tản nhiệt kịp

• Thân nhiệt tăng ≥ 40°C

• Hệ thần kinh trung ương bị ảnh hưởng

Đối tượng nguy cơ cao:

• Trẻ em, người già

• Người lao động ngoài trời

• Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp

• Người uống rượu bia khi trời nóng

2. Dấu hiệu nhận biết say nắng

🔹 Giai đoạn nhẹ (kiệt sức do nóng)

• Mệt mỏi, chóng mặt

• Nhức đầu

• Buồn nôn

• Khát nhiều

• Ra nhiều mồ hôi

🔴 Giai đoạn nặng (sốc nhiệt)

• Thân nhiệt rất cao

• Da nóng, đỏ (có thể khô hoặc còn mồ hôi)

• Rối loạn ý thức (lơ mơ, nói nhảm)

• Co giật

• Ngất xỉu

⚠️ Khi có rối loạn ý thức → xem như cấp cứu.

3. Sơ cứu say nắng tại cộng đồng

BƯỚC 1: Đưa nạn nhân ra khỏi môi trường nóng

• Chuyển vào nơi râm mát, thoáng gió

• Nới lỏng quần áo

BƯỚC 2: Làm mát cơ thể nhanh chóng

• Lau người bằng khăn ướt mát

• Quạt mạnh để tăng bay hơi

• Chườm mát ở:

  • Cổ

  • Nách

  • Bẹn

BƯỚC 3: Bù nước (nếu còn tỉnh táo)

• Uống từng ngụm nhỏ nước mát

• Có thể dùng dung dịch oresol

⚠️ Không cho uống nếu người bệnh lơ mơ hoặc nôn nhiều.

BƯỚC 4: Gọi cấp cứu nếu có dấu hiệu nặng

• Rối loạn ý thức

• Co giật

• Thân nhiệt rất cao

• Không cải thiện sau 15–20 phút làm mát

Tại Việt Nam: gọi 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.

4. Những sai lầm thường gặp

❌ Cho uống bia rượu
❌ Ủ ấm vì nghĩ bị “trúng gió”
❌ Cạo gió mạnh
❌ Để nạn nhân tiếp tục ở ngoài nắng

5. Phòng ngừa say nắng

• Tránh ra ngoài trời từ 10h–16h

• Uống đủ nước (ngay cả khi chưa khát)

• Đội mũ rộng vành, mặc quần áo sáng màu

• Nghỉ giải lao thường xuyên khi làm việc ngoài trời

• Không để trẻ em trong xe đóng kín

6. Thông điệp cộng đồng

Say nắng không chỉ là “mệt do nóng” mà có thể trở thành sốc nhiệt đe dọa tính mạng.

👉 Nhận biết sớm – làm mát nhanh – gọi cấp cứu kịp thời có thể cứu sống người bệnh.