Các dịp lễ, Tết là thời điểm gia tăng tai nạn bỏng nhiệt do pháo, nhất là ở trẻ em và thanh thiếu niên. Phần lớn các trường hợp xảy ra tại nhà hoặc nơi công cộng khi đốt pháo tự chế, pháo hoa cầm tay hoặc pháo nổ.

Bỏng do pháo thường nặng, sâu, dễ nhiễm trùng và để lại sẹo vĩnh viễn nếu không được sơ cứu đúng cách ngay từ đầu.

---

1. Vì sao bỏng do pháo nguy hiểm?

Pháo gây tổn thương theo nhiều cơ chế:

• 🔥 Nhiệt độ cao gây bỏng sâu

• 💥 Áp lực nổ làm rách da, dập nát mô

• 🧨 Hóa chất gây bỏng hóa học kèm theo

• 🩸 Có thể kèm chảy máu, cụt ngón tay

Vị trí thường gặp:

• Bàn tay, ngón tay

• Mặt, mắt

• Cẳng tay

• Vùng ngực

2. Nhận biết mức độ bỏng nhiệt

🔹 Bỏng độ 1 (nhẹ)

• Da đỏ, đau rát

• Không phồng rộp

🔹 Bỏng độ 2

• Phồng rộp, đau nhiều

• Da ướt, đỏ

🔹 Bỏng độ 3 (nặng)

• Da trắng bệch hoặc cháy đen

• Có thể mất cảm giác đau

• Tổn thương sâu

⚠️ Bỏng do pháo thường là độ 2–3.

3. Sơ cứu bỏng nhiệt đúng cách (5 bước quan trọng)

BƯỚC 1: Đảm bảo an toàn

• Tách nạn nhân khỏi nguồn nhiệt

• Dập lửa nếu còn cháy (phủ chăn, lăn trên đất)

BƯỚC 2: Làm mát ngay lập tức

• Xối nước sạch, mát (không quá lạnh)

• Thời gian: ít nhất 15–20 phút

• Thực hiện càng sớm càng tốt (trong 3 giờ đầu vẫn có lợi)

❌ Không dùng đá lạnh trực tiếp
❌ Không bôi kem đánh răng, nước mắm, lòng trắng trứng, thuốc lá…

BƯỚC 3: Tháo bỏ vật dụng

• Nhẫn, vòng tay, đồng hồ (trước khi sưng nề)

• Không cố bóc quần áo dính vào vết bỏng

BƯỚC 4: Che phủ vô trùng

• Dùng gạc sạch hoặc vải sạch

• Không chọc vỡ bóng nước

• Không bôi thuốc khi chưa có chỉ định

BƯỚC 5: Đưa đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu nặng

Cần đi cấp cứu ngay nếu:

• Bỏng mặt, mắt, cổ, tay, bộ phận sinh dục

• Bỏng diện tích lớn hơn lòng bàn tay nạn nhân

• Bỏng sâu, cháy đen

• Có chảy máu hoặc nghi cụt chi

• Trẻ nhỏ, người già

Tại Việt Nam, gọi 115 hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất.

4. Xử trí riêng khi bỏng do pháo nổ mạnh

Nếu có:

• 🩸 Chảy máu nhiều → ép trực tiếp cầm máu

• ✋ Đứt rời ngón tay → bọc phần đứt vào gạc sạch, cho vào túi kín, đặt túi vào thùng có đá (không đặt trực tiếp vào đá)

• 👁 Tổn thương mắt → không rửa mạnh, không dụi mắt, che nhẹ và chuyển viện ngay

5. Những sai lầm thường gặp trong cộng đồng

❌ Đắp lá cây
❌ Bôi dầu gió
❌ Dùng nước đá trực tiếp
❌ Chọc bóng nước
❌ Tự ý bôi thuốc mỡ kháng sinh

👉 Những việc này có thể làm nhiễm trùng nặng hơn.

6. Phòng ngừa bỏng do pháo

• Không sử dụng pháo nổ trái phép

• Trẻ em không tự ý cầm pháo

• Không đốt pháo trong không gian kín

• Luôn có xô nước hoặc bình chữa cháy gần đó

• Tuân thủ quy định pháp luật về sử dụng pháo

7. Thông điệp cộng đồng

Bỏng do pháo có thể:

• Gây sẹo vĩnh viễn

• Ảnh hưởng chức năng bàn tay

• Gây mù mắt

• Đe dọa tính mạng

👉 Sơ cứu đúng trong 20 phút đầu có thể giảm đáng kể mức độ tổn thương.
👉 Phòng ngừa luôn quan trọng hơn điều trị.

Huấn luyện sơ cấp cứu cộng đồng (EFAST)